“Sao em được nhiều hơn con?” Nếu câu hỏi ấy bật ra ngay trước mặt người vừa lì xì, cả bàn dễ im đi. Cha mẹ muốn nhắc con, người tặng muốn giải thích, còn đứa trẻ vẫn chờ một câu trả lời.
Có thể xử lý chuyện này bằng vài câu ngắn, rồi nói thêm khi đã có chỗ riêng. Không cần biến buổi chúc Tết thành một lần phê bình trẻ trước họ hàng.
Trước khi đi, nói rõ trẻ sẽ làm gì khi nhận phong bao
Thay vì dặn “đến nhà người ta phải ngoan”, hãy nói việc cụ thể: chào người lớn, nhận phong bao, cảm ơn rồi cất vào túi. Có thể tập một lần ở nhà bằng phong bao trống.
Một lời dặn đủ ngắn là: “Khi ông bà hoặc cô chú lì xì, con cảm ơn rồi cất lại nhé. Về nhà mình cùng xem. Mỗi người mừng tuổi khác nhau, mình không xin đổi phong bao.”
Lì xì là một phần của sinh hoạt chúc Tết trong gia đình. Bài giới thiệu Tết trên trang Vietnam Tourism cũng nhắc đến những phong bao người lớn trao cho trẻ nhỏ.[1] Trong buổi gặp mặt, cha mẹ có thể hướng sự chú ý của con vào người đang chúc mình, thay vì bắt đầu ngay bằng việc đếm tiền.
Trẻ nhỏ chưa nói được câu chúc dài có thể chào và cảm ơn bằng cách phù hợp với mình. Người lớn không nhất thiết phải yêu cầu con đọc đúng một bài đã học thuộc mới được nhận quà.

Nếu trẻ nói “ít quá” ngay trước mặt người tặng
Trước hết, đáp vừa đủ để dừng câu chuyện về số tiền:
“Con nhận lời chúc của cô rồi mình cảm ơn cô nhé. Chuyện trong phong bao, lát nữa mẹ con mình nói riêng.”
Sau đó, người lớn có thể chủ động cảm ơn người tặng và tiếp tục cuộc trò chuyện. Không cần bảo con mở lại, trả lại phong bao hoặc lặp đi lặp lại rằng con đã làm cả nhà xấu hổ.
Khi đã ra chỗ riêng, nói rõ điều cần sửa: “Con có thể thấy ít hơn con mong, nhưng mình không chê món quà ngay trước mặt người tặng. Cô tự chọn phần mừng tuổi của cô.”
Nếu người tặng định thêm tiền để dỗ, cha mẹ có thể đỡ lời: “Anh chị cứ để vậy giúp em, để em nói chuyện với con.” Câu này giữ cho người tặng không phải điều chỉnh phong bao chỉ để kết thúc một phút khó xử.
Nếu anh chị em đòi đổi phong bao cho bằng nhau
Không phải lúc nào cha mẹ cũng biết vì sao hai phong bao khác nhau. Đừng tự giải thích rằng người lớn “thương em hơn”, “thưởng vì em học giỏi” hoặc “chắc đưa nhầm” nếu chưa biết.
Có thể đáp: “Mỗi phong bao là phần người tặng dành cho từng bạn. Mình không đổi với nhau chỉ vì thấy số tiền khác.”
Nếu có dấu hiệu đưa nhầm tên hoặc nhầm phong bao, người lớn hỏi lại riêng. Không yêu cầu người tặng công bố số tiền của tất cả các cháu để kiểm tra ngay giữa buổi gặp mặt.
Một câu cần tránh là: “Lần sau mẹ sẽ lì xì con nhà đó ít lại.” Trẻ vừa được nhắc đừng so bì, nhưng lại nghe người lớn tính toán theo đúng cách ấy.

Nếu họ hàng hỏi “hôm nay được bao nhiêu rồi?”
Không phải ai hỏi cũng có ý so sánh. Nhưng nếu trẻ bắt đầu lấy phong bao ra đếm trước mặt mọi người, cha mẹ có thể chuyển câu chuyện:
“Nhà em để về rồi xem cùng nhau. Hôm nay con gặp được ông bà là vui rồi. Con kể ông nghe chuyện ở lớp đi.”
Với câu hỏi “ai lì xì nhiều nhất?”, có thể nói thẳng mà nhẹ: “Mình đừng xếp hạng cô chú theo phong bao nhé.”
Chính người lớn cũng nên tránh đùa kiểu “cô này giàu mà lì xì ít” hoặc hỏi một đứa trẻ khác được bao nhiêu để đối chiếu. Khi không khí quanh bàn không xoay quanh mệnh giá, việc nhắc con cất phong bao sẽ nhất quán hơn.
Nếu trẻ ngượng, không chịu chúc Tết
Một tình huống khác cũng dễ làm buổi trao lì xì căng thẳng: người lớn giơ phong bao và chờ trẻ nói một câu thật hay, trong khi trẻ chỉ đứng nép sau cha mẹ.
Có thể gợi một lựa chọn ngắn: “Con chúc bà khỏe mạnh nhé”, hoặc để con chào trước rồi cảm ơn sau. Nếu trẻ chưa sẵn sàng, cha mẹ đỡ lời và cho con thêm thời gian làm quen.
Người tặng có thể nói lời chúc của mình trước: “Bà chúc con năm mới vui vẻ, có nhiều chuyện hay để kể bà nghe.” Phong bao được trao trong một cuộc trò chuyện sẽ bớt giống phần thưởng cho một màn biểu diễn.

Về nhà, dành một lúc xem cùng con
Nếu đã hẹn “về nhà cùng xem”, hãy thực hiện lời hẹn. Cho con mở phong bao và nói điều con đang nghĩ. Nếu con vẫn thấy thiệt, có thể nhắc lại ranh giới mà không phủ nhận cảm giác ấy: “Mẹ hiểu con mong nhiều hơn. Nhưng mình không yêu cầu mọi người mừng tuổi giống nhau.”
Sau đó, cùng bàn cách giữ và sử dụng tiền phù hợp với độ tuổi. Nếu cha mẹ giữ giúp, nói rõ giữ ở đâu, khi nào cùng xem lại; tránh vừa nhận từ tay con đã coi như chuyện kết thúc.
Không cần lập danh sách ai cho bao nhiêu để lần sau đáp lễ tương ứng. Nếu muốn ghi lại kỷ niệm, có thể nhớ một lời chúc hay, một câu chuyện ông bà kể hoặc một bức ảnh cả nhà.
Buổi chúc Tết vẫn có thể vui dù trẻ lỡ nói một câu chưa khéo. Người lớn chỉ cần giúp con sửa đúng câu đó, cảm ơn người tặng và để cuộc gặp tiếp tục.




