Ở vườn, một chậu mai có thể đẹp vì đứng giữa khoảng sân rộng. Đưa về nhà, tán cây lại vướng cửa, chậu chiếm lối đi, còn góc định đặt thì thiếu sáng. Có cây đang nở rất rực lúc mua nhưng người mua lại muốn ngắm nhiều hoa vào vài ngày sau.
Chọn mai chưng Tết vì thế cần hai việc song song: xem cây và xem chỗ sẽ đặt cây. Bài này tập trung vào mai vàng trồng chậu, phù hợp với người mua để chưng tại nhà hoặc nơi làm việc trong dịp Tết miền Nam.
Xác định ngày muốn ngắm hoa trước khi chọn cây
Bạn muốn có hoa để đón khách trước Tết, chụp ảnh gia đình vào giao thừa, hay chủ yếu chưng từ mùng Một? Hãy nói rõ với nhà vườn. Cùng một trạng thái hoa, cây có thể hợp người cần dùng ngay nhưng chưa hợp người còn chờ nhiều ngày mới đón khách.
Không nên chỉ hỏi “Cây này có nở đúng Tết không?”. Câu hỏi rõ hơn là: “Tôi nhận cây vào ngày này, muốn ngắm hoa vào khoảng này, hiện nụ đang ở giai đoạn nào?”. Người bán sẽ có căn cứ cụ thể hơn để tư vấn.
Nếu mua qua ảnh, hỏi ảnh chụp khi nào. Ảnh cây lúc nở đẹp ở mùa trước có thể giúp hình dung dáng hoa, nhưng không cho biết nụ hiện tại. Trước ngày giao, nên xin thêm ảnh hoặc đoạn quay mới của đúng cây đã chọn.
Đo cả tán, chậu và đường đưa cây vào nhà
Ba số đo hữu ích là chiều cao tính cả chậu, bề ngang lớn nhất của tán và đường kính ngoài của chậu. Chỉ biết “cây cao khoảng một mét rưỡi” vẫn chưa đủ để hình dung diện tích sẽ chiếm.
Ví dụ, một khoảng trống rộng 90 cm không hợp với tán xòe ngang 1,2 m nếu đó cũng là nơi mọi người đi qua. Chậu có thể lọt vào góc, nhưng cành sẽ vướng áo, túi xách hoặc người bưng khay nước.
Với căn hộ, kiểm tra thêm cửa thang máy, đoạn hành lang rẽ góc và cửa nhà. Với nhà phố, xem có phải đi qua cầu thang hoặc bậc cao không. Gửi ảnh lối vào cho bên vận chuyển sẽ thực tế hơn chỉ báo địa chỉ.
Cũng cần chừa chỗ để tưới và lau nước. Một chậu vừa khít giữa tủ với sofa có thể đẹp lúc mới đặt, nhưng rất bất tiện khi phải chăm mỗi ngày.

Xem toàn bộ tán rồi mới nhìn bông đẹp nhất
Khi đứng gần, mắt thường bị hút vào cụm hoa đang nở. Hãy lùi lại và nhìn cây từ phía sẽ hướng ra phòng khách. Sau đó đi vòng quanh để xem những phía còn lại, nhất là khi cây sẽ được đặt ở vị trí nhìn thấy từ nhiều hướng.
Dáng cân đối hay lệch là sở thích, không có một lựa chọn đúng cho mọi nhà. Một tán lệch có thể hợp góc tường, trong khi cây ở giữa sảnh cần được xem từ nhiều phía. Điều quan trọng là chọn theo chỗ đặt thật.
Tiếp theo, xem nụ phân bố trên các cành: tập trung ở một phía hay rải khắp tán? Có nhiều cành trống không? Nếu ảnh bán hàng chỉ chụp một cụm hoa, bạn chưa có đủ thông tin về cả cây.
Đừng dùng một bông nhiều cánh để suy ra toàn bộ cây sẽ giống hệt. Hãy hỏi rõ tên giống theo nhà vườn và đề nghị xem thêm những bông đang nở trên chính cây ấy. Nếu có điểm khác nhau, hỏi người bán giải thích trước khi quyết định.
Nụ cho thông tin, nhưng không phải chiếc đồng hồ
Ở mức quan sát thông thường, hãy nhờ nhà vườn chỉ đâu là nụ còn kín, đâu là nụ đã tiến gần lúc nở và phần hoa đã mở. Bạn không cần tự đoán chính xác mọi giai đoạn chỉ qua màu xanh trên ảnh điện thoại.
Tài liệu của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP.HCM cho thấy thời điểm xử lý ra hoa phụ thuộc tình trạng cây, nụ và thời tiết. Ngày lặt lá không phải một mốc cố định dùng cho tất cả cây, tất cả năm.
Vì vậy, thông tin “đã lặt lá ngày rằm” chưa đủ để kết luận cây sẽ nở vào đúng ngày bạn muốn. Hãy hỏi thêm tình trạng nụ hiện tại và cách nhà vườn đang theo dõi cây.
Nếu nhận mai để chưng ngay, vài bông đã mở giúp bạn xem được dáng hoa thực tế. Nếu còn chờ nhiều ngày, hãy trao đổi về phần nụ còn lại. Không nên tự đặt một tỷ lệ hoa và nụ rồi áp dụng như tiêu chuẩn chung.

Kiểm tra chậu và hỏi cây đã ở trong chậu bao lâu
Nhìn phần miệng, thân và đáy chậu để phát hiện vết nứt, nước rò hoặc chỗ kê không vững. Xem các cành có vết gãy mới hay phần bị cọ xát không. Nếu thấy cụm bám trắng, cành khô bất thường hoặc dấu hiệu chưa hiểu, chụp lại và hỏi người bán; đừng tự chẩn đoán chỉ từ một chi tiết.
Một câu đáng hỏi là: “Cây này đã được nuôi trong chậu hay mới bứng vào chậu?”. Câu trả lời ảnh hưởng đến hướng chăm sau khi nhận. Tài liệu của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia lưu ý mai mới bứng cần hồi phục, không nên vội bón phân.
Bạn không cần yêu cầu nhấc cây ra để kiểm tra rễ. Nên lấy thông tin từ người chăm và giữ liên hệ để hỏi khi cần. Nếu thuê mai, làm rõ ai phụ trách tưới, thời điểm nhận lại và cách báo khi cây có biểu hiện bất thường.
Chỗ đẹp trong ảnh chưa chắc là chỗ hợp với cây
Hướng dẫn của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia khuyến nghị chưng mai ở nơi đủ sáng, thoáng, tránh luồng quạt hoặc gió lùa mạnh và nguồn đèn tỏa nhiệt gần cây. Góc tối sâu trong phòng có thể thuận bố cục trang trí nhưng không phù hợp để giữ mai lâu.
Trước khi mua, hãy chụp chỗ định đặt vào ban ngày và gửi nhà vườn. Nói rõ cửa có thường mở không, cây có ở gần quạt hay cửa thổi điều hòa không. Ảnh chụp buổi tối với đèn bật sáng không phản ánh được ánh sáng ban ngày.
Nếu phòng khách không có vị trí phù hợp, có thể cân nhắc hiên hoặc khoảng cửa sáng hơn, miễn không cản lối đi. Đừng cố giữ một cây lớn trong góc chật chỉ vì đã chọn được chậu đẹp.

Hỏi cách tưới cho chính chậu đã mua
Không nên nhận một câu chung như “ngày tưới hai lần” rồi áp dụng bất kể tình trạng chậu. Hãy hỏi nhà vườn cách nhận biết khi nào cần tưới với loại chất trồng đang dùng, và nhờ hướng dẫn một lần khi bàn giao.
Tài liệu kỹ thuật của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP.HCM nhấn mạnh giữ ẩm và khả năng thoát nước; cây trong chậu có điều kiện mất nước khác cây trồng đất. Vì vậy, lượng nước không thể suy ra chỉ từ chiều cao cây.
Nếu đặt chậu trong một vỏ chậu trang trí, cần xem nước tưới thoát ra đâu và có bị giữ lại bên trong không. Người chăm phải kiểm tra được phần đó, thay vì chỉ nhìn mặt đất phía trên.
Với văn phòng nghỉ Tết, xác định người theo dõi cây trước khi nhận. Một tờ hướng dẫn ngắn ghi cách kiểm tra ẩm và số liên hệ nhà vườn sẽ hữu ích hơn việc giao trách nhiệm chung cho “bộ phận trực”.
Khi giao cây, đối chiếu trước khi trang trí
Nên chụp toàn cây, mặt chính và chậu ngay lúc nhận. Đối chiếu với ảnh cây đã chốt, xem cành và chậu có nguyên vẹn không. Nếu có vấn đề, trao đổi lúc bên giao còn ở đó sẽ dễ làm rõ hơn sau khi đã treo đồ trang trí.
Nhờ bên giao bố trí người và phương tiện phù hợp để đưa cây vào vị trí. Đừng tự kéo cành để xoay cả chậu nặng. Khi cần đổi hướng, thao tác ở phần chậu bằng cách phù hợp với trọng lượng cây.
Đồ treo nên ít, nhẹ và tránh đè lên nụ hoặc làm cành võng xuống. Có thể thử một vài món trước rồi lùi lại nhìn. Nếu che gần hết tán, người xem sẽ thấy đồ trang trí nhiều hơn thấy dáng mai bạn đã chọn.
Nghĩ luôn đến chỗ đặt cây sau Tết
Nếu muốn giữ mai cho mùa sau, cần dự tính nơi chăm tiếp trước khi mua. Ban công quá chật hoặc lịch sinh hoạt không có người theo dõi là những điều nên nói thật với nhà vườn để được tư vấn.
Với cây từng chưng trong nhà, hướng dẫn khuyến nông đề cập việc cho cây làm quen dần với điều kiện ngoài trời. Không nên coi hết Tết là lúc lập tức thực hiện một loạt thao tác cắt, thay đất và bón phân theo công thức truyền miệng.
Trước ngày đưa cây ra ngoài hoặc trả mai thuê, gửi ảnh hiện trạng cho người phụ trách chăm. Một chậu mai phù hợp là chậu bạn biết sẽ đặt ở đâu, ai chăm và cần hỏi ai khi có vấn đề. Những câu hỏi ấy nên được giải quyết ngay từ lúc chọn cây.




